Welke reisgids je ook openslaat of welk reisprogramma je ook bekijkt, in Nederland wordt consequent gesproken van ‘De Brandenburger Tor’  in Berlijn. “Nou en?”, zult u misschien zeggen, “dat is immers – samen met de rijksdag (Der Reichstag), de TV-toren (Der Fernsehturm) en de muur (die Mauer)– het symbool van Berlijn’. Het gaat me – geboren en getogen in de grensstreek met Duitsland - echter niet om het object, maar om het gebruik van het woordje ‘de’. Neem bij een volgende bezoek aan Berlijn eens de proef op de som en vraag de weg naar ‘Der Brandenburger Tor’.

De kwalificatie 'fout' is vaak een morele kwalificatie. De foute prins van voor de oorlog (welke?). De foute criminoloog die een relatie legt tussen boef zijn en erfelijke aanleg. De foute natuurwetenschapper die zich kritisch uit over het broeikaseffect. De foute politicus die zegt wat iedereen denkt. De foute ambtenaar die alleen maar uit het raam staart en niet productief is voor de samenleving. De foute journalist die met een verborgen camera werkt. De foute ondernemer die meer verdient dan de premier.

Met een clubje oud-collega's (vanuit mijn perspectief) gaan we met enige regelmaat 'een balletje slaan'. Golf voor de niet ingewijden. Altijd gezellig. Zelden perfect. We zijn als groepje herkenbaar aan de waterballen, rondvliegende golfstokken, Mulligans en afzwaaiers in alle richtingen. Maar zoals gezegd. Gezellig.

In het voorjaar zijn we een aantal dagen in Londen geweest. Met de Eurostar vanuit Brussel-Midi. Daar speelt zich een volgende tafereel af. Een gezelschap van een aantal dames meldt zich voor ons in de rij, geanimeerd keuvelend, bij de Belgische douanier. Nadat deze zich heeft vergewist van de echtheid van hun identiteit gebaart hij de dames dat ze kunnen doorlopen naar de vertrekhal. Ze maken daartoe ook aanstalten, tot één dame zich nogmaals tot de douanier richt. ´mogen we misschien nog even terug?´. De douanier antwoordt onverstoord: ´nee mevrouw, dat kan niet meer, ge zijt de douane gepasseerd, dus wilt u alstublieft doorlopen naar de vertrekhal´.

De slotopmerking in mijn laatste column dat de keuze voor omgevingsdiensten een suboptimaal compromis is en dat het volgens mij beter moet kunnen, heb ik geweten. “Laat maar eens zien dan!” en “Kun je al een tipje van de sluier oplichten, want we hebben binnenkort een bestuurlijke conferentie”.

Het is dit jaar 20 jaar geleden dat ik de overstap maakte van het studentenleven naar het arbeidzame leven. Het laatste wat me te doen stond was de doctoraalscriptie. Binnen mijn discipline – de onderzoeksmethodologie – stond het onderwerp al vast: milieubeleidsevaluatie. Ik had vooral wat empirisch materiaal nodig: concrete informatie dus. De belronde die volgde (voor de jongeren: dit is een soort Googlen met telkens maximaal 1 hit) bracht mij bij de toenmalige Regionale Inspectie Milieuhygiëne Noord-Brabant, nu onderdeel van de VROM-inspectie Zuid.

De zomermaanden worden vaak gevuld met komkommernieuws: triviale berichten of nieuws dat eigenlijk geen nieuws is. Zo leukt het NOS-journaal haar uitzendingen op met ‘zomercolumns’ (zijn er ook wintercolums?). Ik ben er nog niet helemaal uit of het nieuws uit de VROM-koker van de afgelopen weken ook komkommernieuws is: de invoering van de Wabo wordt voorlopig uitgesteld tot 1 januari 2010 en de commissie Mans heeft haar rapport (‘De tijd is rijp’) over het handhavingstelsel uitgebracht. Het was wel nieuws maar ook geen echt nieuws. Zowel het uitstel van de Wabo als het advies van de commissie Mans zijn geen verrassing. Hetzelfde geldt overigens ook voor de reacties op beide berichten: de ondernemers zijn niet blij met het uitstel van de Wabo en de VNG geeft een ‘over mijn lijk’ reactie op het advies van de commissie Mans.

In mijn vorige column heb ik de stelling betrokken dat we niet teveel op de Wabo moeten focussen, maar ons (ook) moeten richten op de bredere context en ontwikkelingen daarin. De Wabo is één van de stromen in de VTH-delta. We zijn nu – begin juni - inmiddels weer bijna twee maanden verder. ‘Wabo in spagaat’ is mijn observatie. Enerzijds werken gemeenten, provincies en waterschappen aan de invoering. Landelijk wordt koortsachtig gewerkt aan de juridische en technische invoering. Anderzijds begint de Wabo al voor voltooiing verzakkingen en scheurtjes te vertonen.

Als je met Google op Nederlandse pagina’s zoekt op de term ‘Wabo’ krijg je zo’n 36.000 hits. Een aardige indicatie van de mate waarin de omgevingsvergunning ons bezighoudt. De Wabo trekt een wissel op hoe overheden omgaan met dienstverlening en integraal toezicht. De Wabo kan ingrijpende gevolgen hebben voor de organistiestructuur, ICT-architectuur en competenties van medewerkers. Voor sommige gemeenten is de Wabo een testcase voor reeds doorgevoerde organisatieveranderingen. Voor anderen is het juist aanleiding om eens kritisch over de organisatie na te denken. De wereld van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) draait om de Wabo.

Soms heb je het gevoel dat alles in beweging is. Een enkele gebeurtenis kan dit gevoel al oproepen. Een terroristische aanslag. Een geboorte. De overstap van loondienst naar eigen ondernemer zijn. Een nieuw Kabinet. Vaak gaat het echter meer sluimerend en zeg je terugkijkend: ‘het is toch wel heel erg veranderd!’. Zo is de wijze waarop we werken toch wel heel erg veranderd door ontwikkelingen op ICT-gebied. We ondergaan het wel (mijn eerste tekstverwerker was Wordstar) maar ervaren het als een geleidelijke ontwikkeling (ook al over op de nieuwste versie van Windows?). Soms zijn het progressieve ontwikkelingen, in de zin dat ze steeds verder gaan. Zoals de technologische ontwikkelingen. Soms zijn het conjuncturele ontwikkelingen zoals het economisch tij of de politieke en maatschappelijke tolerantie ten aanzien van allochtonen. Soms leidt dit tot een kortstondige hype, soms duurt het wat langer voor de deining weer is weggeëbd.